دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا ماماندارىن تولعاندىراتىن  وزەكتى ماسەلە ول – بۇلدىرشىندەردىڭ سەرەبرالدى سال اۋرۋى. باتىس قازاقستان وبلىسىندا  اتالمىش دەرتكە  560  بالا شالدىققان.  سال اۋرۋى كەي نارەستەدە قۇرساقتا دامىسا، ەندى  بىرەۋلەرىندە  جۇرە  پايدا بولۋدا.

وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى قانات توسەكبايەۆتىڭ مالىمەتىنشە، بالالاردىڭ سەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىعۋىنا بىرنەشە فاكتورلار اسەر ەتەدى ەكەن. ەگەر ايەل ادام جۇكتىلىك كەزىندە ءار ءتۇرلى رەسپيراتورلى نەمەسە  باسقا ينفەكسيالاردى جۇقتىرسا، شارانا ۋاقىتىنان بۇرىن دۇنيەگە كەلسە، قۇرساقتا ۇزاق ۋاقىت قاعاناق سۋىنسىز جاتىپ قالسا، جۇكتىلىك پەن بوسانۋ پروسەسى اۋىر وتسە، اياعى اۋىر كەلىنشەك  جۇكتىلىكتىڭ العاشقى مەرزىمىندە جۇيكەگە اسەر ەتەتىن فاكتورلاردى باستان وتكەرسە، وندا اتالمىش كەسەل دۇنيەگە كەلەر نارەستەدە پايدا بولۋى مۇمكىن. سونداي-اق شارانا قاعاناعىنىڭ سۋىن ەرتە جارىپ جىبەرىپ، تولعاق كەزىندە بالانىڭ  باسى اناسىنىڭ جامباس سۇيەگىنەن جاراقات السا، ءسابيدىڭ ورتالىق نەرۆ جۇيەسى زاقىمدالعاندىقتان،  دەرت جۇرە پايدا بولماق. وسى جاعدايلاردا تۋىنداعان نەرۆ جۇيەسىنىڭ پاتولوگياسى اياق-قول ءپاراليچىنىڭ اۋىر تۇرىنە اكەلىپ سوعۋى مۇمكىن. بۇل دەرتكە شالدىققان بالالار  ءومىر بويى نيەۆرولوگ دارىگەردىڭ ديسپانسەرلىك ەسەبىندە تۇرىپ، دارىلىك زاتتارمەن ەم الىپ، سونىمەن قاتار ەمدىك دەنە شىنىقتىرۋ، دەنە ىسقىلاۋ، فيزيولىق ەمدەرمەن قامتاماسىز ەتىلۋگە ءتيىس. ونىڭ ايتۋىنشا، سال دياگنوزى قويىلعان نارەستەلەردىڭ دەنەسىن ىسقىلاۋ، فيزيولىق ەم جاساۋ ارقىلى جاعدايىن جاقسارتۋعا بولادى. سەرەبرالدى سال اۋرۋىنىڭ ەمىنە مەديكامەنتوزدى ەمنەن بولەك ساۋىقتىرۋ ەمى دە كىرەدى. ساۋىقتىرۋ جۇمىستارىن وبلىستىق كوپبەيىندى بالالار اۋرۋحاناسىنداعى 11 ساۋىقتىرۋ ورنى جۇرگىزەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا، دەنى ساۋ نارەستە ءبىرىنشى  ايىندا جەردەن دەنەسىن تىك كوتەرگەندە،  باسىن ۇستاۋعا تىرىسۋى  قاجەت. ال  ەكىنشى ايىندا  كۇلىپ،  "ءۋىلدى" دىبىستار شىعارىپ، اينالاسىنداعى زاتتارعا قىزىعۋشىلىقپەن قاراي باستايدى.  ءۇشىنشى-تورتىنشى ايىندا ەتپەتتەپ  جاتىپ، شىنتاقتاپ دەنەسىن كوتەرەدى، دەمەپ ۇستاسا، جامباستاپ وتىرادى، شالقالاپ جاتىپ، بۇيىرىنە اۋناپ تۇسەدى، موينى قاتايىپ، باسىن تىك ۇستايدى. ال بەسىنشى ايىندا الدەنەگە سۇيەنىپ وتىرادى، قولتىعىنان دەمەسە، تىزەسىن بۇكپەي ءتۇزۋ تۇرادى. التىنشى-جەتىنشى ايىندا اياعىن باسۋعا تىرىسادى، ەڭبەكتەيدى، وزدىگىنەن وتىرىپ، قولىنان ۇستاپ دەمەسە، اتتاپ قادام باسادى. كەيىن وزدىگىنەن جۇرە باستاپ، دامي بەرەدى. ال سال دەرتىمەن اۋىراتىن نارەستەلەر دۇنيەگە كەلگەننەن باستاپ  ءالسىز بولادى جانە تۋا بەرىلەتىن قيمىل-قوزعالىس رەفلەكستەرىنىڭ جوقتىعىن بايقاۋعا بولادى ەكەن. ياعني بالا قورعانبايدى، ەتپەتىنەن جاتقان بالا تىنىس الۋ ءۇشىن باسىن بۇرمايدى، جەردەن كوتەرگەن جاعدايدا اياعىمەن جەر تىرەمەيدى، ەتپەتىنەن جاتقان قالىپتا ەڭبەكتەۋگە تىرىسپايدى. بالالار سەرەبرالدى سال اۋرۋى قيمىل-قوزعالىس، پسيحيكالىق جانە سويلەۋدىڭ بۇزىلىستارىنان كورىنىس بەرەدى. ياعني مۇنداي دەرتپەن اۋىراتىن بالالاردىڭ سويلەۋ، ويلاۋ قابىلەتتەرى تومەن بولادى ەكەن.

          P.S.  حالىق دانالىعىندا «ەشكىم اۋرۋدى سۇراپ المايدى» دەگەن ءسوز بار. اۋرۋ – ادام ءۇشىن  جىبەرىلگەن سىن، ودان ەشكىم ساقتالماعان. شاريعات بويىنشا ناۋقاس  ادامدار قامقورسىز جانە قۋاتسىز كۇيدە بولعاندىقتان،  ءبىرىنشى كەزەكتە اللانىڭ  قورعاۋىنا تۇسەدى. پەندە بولاشاعىن بولجاي المايدى، ەرتەڭگى كۇنىنەن دە  بەيحابار. سوندىقتان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى قوعامنان شەتتەتپەي، جىلى جۇرەگىمىزبەن ىستىق الاقانىمىزدى توسقان ءلازىم. 

گۇلىم اقاپ،

باتىس قازاقستان وبلىسى